Łojotokowe zapalenie skóry głowy – kompleksowy przewodnik

Łojotokowe zapalenie skóry głowy to przewlekła choroba, która ma swoje okresy remisji i nawrotów. Wiąże się z nadmiernie pracującymi gruczołami łojotokowymi, wytwarzającymi tłusty łój. To przyczynia się do rozwoju drożdżopodobnych grzybów Malassezia Furfur, które normalnie bytują na naszej skórze, tworząc mikrobiom. Warto poszerzyć swoją wiedzę na temat tej dermatozy, ponieważ mimo że ma swoje okresy remisji i nawrotów, dobrze prowadzona, latami może nie dawać o sobie znać.

Jakie są przyczyny łojotokowego zapalenia skóry głowy?

Przyczyny ŁZS nie zostały jeszcze do końca poznane. Wiadomo jednak, że na pogłębianie się objawów choroby ma wpływ wiele czynników, niektóre z nich przedstawiliśmy w tabeli poniżej:

Objawy łojotokowego zapalenia skóry głowy

Objawy łojotokowego zapalenia skóry głowy:

Przede wszystkim uciążliwe jest nadmierne złuszczanie się naskórka, przy tym zauważalne są żółte lub białe, do tego tłuste łuski, które łatwo odpadają — co niszczy również włosy i jest ściśle związane z nadprodukcją tłustego łoju.

Ponadto charakterystyczne jest zaczerwienienie skóry, widoczne są czerwone plamy, ale również podrażnienia i małe ranki, wiąże się to z łojotokiem, a także obecnością ognisk zapalnych.

Niektórzy chorzy narzekają również na intensywne swędzenie skóry owłosionej głowy, co jest związane z przerostem drożdżopodobnych grzybów Malassezia Furfur, a także podrażnieniem przez nadmiar sebum.

Przewlekły stan zapalny oraz wyżej wymienione symptomy, obecne długi czas na skórze głowy, powodują nadmierne wypadanie łodyg oraz przerzedzenie włosów.

Co, gorsza choroba źle prowadzona, może rozsiewać się na inne części ciała bogate w gruczoły łojowe, np. na: skórę twarzy, pachwiny, pachy, górną okolicę pleców czy klatkę piersiową.

Jak wygląda łojotokowe zapalenie skóry głowy?

GALERIA

Jak wygląda łojotokowe zapalenie skóry głowy u niemowląt i dzieci?

ŁZS najczęściej występuje u niemowląt w postaci ciemieniuchy. Jest to stan zapalny charakteryzujący się żółtymi, tłustymi łuskami na skórze głowy, które mogą rozprzestrzeniać się na czoło, za uszy i w fałdy skórne. Ciemieniucha powstaje na skutek nadaktywności gruczołów łojowych. Są stymulowane przez hormony matki, które dziecko otrzymuje jeszcze po porodzie. U niemowląt łojotokowe zapalenie skóry w postaci ciemieniuchy jest dość powszechne i zwykle nie powoduje poważnych problemów zdrowotnych, może jednak prowadzić do nadmiernej utraty włosów. W przebiegu ŁZS u niemowląt, biorąc pod uwagę komfort życia dziecka, konieczna jest delikatna pielęgnacja skóry głowy pod okiem lekarza.

Jak wygląda łojotokowe zapalenie skóry głowy u dorosłych?

U dorosłych, ŁZS ma charakter przewlekły i objawia się na skórze głowy charakterystycznymi tłustymi łuskami, zaczerwienieniem i swędzeniem oraz łupieżem tłustym. Zmiany te są najczęściej zlokalizowane w miejscach, gdzie praca gruczołów łojowych jest największa, czyli na skórze głowy. Przyczyną jest nadprodukcja łoju, która sprzyja rozwojowi drożdżaków Malassezia, co powoduje stan zapalny i podrażnienia. Objawy są trudne do całkowitego wyleczenia, ale odpowiednia pielęgnacja i terapia pozwalają je skutecznie kontrolować.

Diagnostyka łojotokowego zapalenia skóry głowy

Konieczny jest kontakt ze specjalistą, a jest nim dermatolog. To jedyna kompetentna osoba, która może postawić prawidłową diagnozę oraz rozpocząć skuteczne leczenie. Rozpoznanie łojotokowego zapalenia skóry ustala on na podstawie badania dermatologicznego. W typowych przypadkach nie są wymagane żadne dodatkowe badania. Lekarz rozpoznaje schorzenie na podstawie charakterystycznego wyglądu zmian skórnych, jak również informacji uzyskanych od chorego.

Zdarza się czasem, że jeśli specjalista nie jest pewny czy to na sto procent ŁZS (choroba jest czasem mylona z grzybicą skóry, trądzikiem różowatym, łupieżem pstrym lub łuszczycą), zleca przeprowadzenie biopsji trychologicznej, polegającej na pobraniu fragmentu skóry głowy. Biopsja, daje możliwość rozpoznania dermatozy, ponadto określenia przyczyny łysienia oraz wzmożonego wypadania łodyg.

Jak leczyć łojotokowe zapalenie skóry głowy?

U maluchów należy stosować środki zmiękczające i nawilżających w postaci emolientów. Dermokosmetyki nakłada się na głowę dziecka przed kąpielą, po czym spłukuje, pocierając specjalną szczoteczką do włosów dla niemowląt, to pozwoli na łatwiejsze złuszczenie łusek. Objawy ŁZS można też łagodzić poprzez regularne smarowanie skóry preparatami zawierającymi ketokonazol o działaniu przeciwgrzybiczym albo maścią cynkową. Zazwyczaj takie postępowanie wystarczy, bo choroba mija samoistnie po kilku tygodniach życia dziecka.

W przypadku łagodnego przebiegu łojotokowego zapalenia skóry głowy u dorosłych można stosować dostępne bez recepty lecznicze szampony przeciwłupieżowe, z zawartością np. dziegci, siarczku selenu, olejku z drzewa herbacianego czy pirytionianu cynku. Natomiast dłuższą kontrolę objawów zapewnia stosowanie szamponów przeciwgrzybiczych na bazie cyklopiroksu lub ketokonazolu, które trzeba stosować codzienne albo przynajmniej 2–3 razy w tygodniu przez okres kilku tygodni, do uzyskania zadowalających efektów. Po czym, by zapobiec nawrotom choroby, już raz w miesiącu.

Przy cięższej postaci dermatozy, dermatolog może zalecić leczenie ŁZS przy pomocy szamponu z glikokortykosteroidami. Czasami potrzebne jest włączenie dodatkowo doustnej terapii przeciwgrzybiczej, również w postaci glikokortykosteroidów, wykazujących łagodne działanie przeciwzapalne lub leki działające silniej.

Niezależnie od zaawansowania zmian oraz rodzaju terapii łojotokowego zapalenia skóry zalecanej przez dermatologa, zawsze warto stosować profesjonalne dermokosmetyki na bazie naturalnych substancji aktywnych, w odpowiedniej formule. Dobrze jest oprócz szamponu wykorzystywać również odżywki, emulsje czy płyny, które będą się dłużej utrzymywały na owłosionej skórze głowy. To pozwoli szybciej złagodzić wszystkie zmiany i zahamować łojotok – mówi Marta Bożenda, kosmetolog

Poznaj profilaktykę łojotokowego zapalenia skóry

Biorąc pod uwagę fakt, że przyczyny powstawania łojotokowego zapalenia skóry nie są do końca poznane, nie ma też specyficznej profilaktyki tego schorzenia. Istotna okazuje się jednak prawidłowa dieta, a tym samym również właściwa masa ciała. Znaczenie ma również higiena oraz pielęgnacja skóry, przy zastosowaniu profesjonalnych emoliencyjnych kosmetyków.

Pielęgnacja skóry głowy dotkniętej łojotokowym zapaleniem

Ważny jest dobór odpowiednich łagodnych kosmetyków, ze specjalnym przeznaczeniem do skóry z ŁZS. Jest to o tyle ważne, że umożliwia uderzenie we wszystkie charakterystyczne symptomy choroby.

Wartościowe substancje w produktach przeznaczonych do skóry z ŁZS regulują proces złuszczania naskórka i pracę gruczołów łojowych, a także przyspieszają regenerację oraz utrzymują prawidłowy poziom nawilżenia skóry. Warto stosować je regularnie, by wpływać na pracę sebum oraz złuszczanie naskórka. Wprawdzie kosmetyki to nie jest główny sposób leczenia, ale stanowią skuteczne wsparcie w walce z objawami dermatozy.

Błąd pielęgnacyjny to stosowanie źle dobranych oraz agresywnych preparatów, które zaburzają pH skóry, ale też powodują alergię i nadwrażliwość.

Poznaj kosmetyki Seborh — skuteczny zestaw na objawy ŁZS głowy

Ten komplet jest przeznaczony do właściwej codziennej pielęgnacji skóry głowy objętej łojotokowym zapaleniem. Wyróżnia się bogatym składem z naturalnymi emoliencyjnymi składnikami aktywnymi, w odpowiedniej formie. Biorąc pod uwagę, że ŁZS to choroba przewlekła, dermokosmetyki nadają się do codziennej pielęgnacji, nawet przez dłuższy czas, w tym także profilaktycznie i przy skórze wrażliwej. W zestawie jest:

• Szampon Seborh – bogaty w: ichtiol, siarczek selenu oraz pirokton olaminy, dzięki tym i innym składnikom dokładnie, myje, złuszcza oraz usuwa zrogowaciały naskórek, a także łuski. Produkt regularnie stosowany hamuje gruczoły łojowe, jak również wzmocnia barierę hydrolipidową.

• Emulsja Seborh – z: mocznikiem, siarką i olejem z czarnuszki ma w sobie substancje przeciwgrzybicze, dodatkowo odkaża, szybko łagodzi stany zapalne, koi i złuszcza martwy naskórek. Emulsja zmiękcza, po czym wygładza skórę, a stosowana systematycznie normalizuje pracę sebum.

• Płyn Seborh – znajdziesz w nim m.in.: ekstrakt z arniki, różne kwasy, np. glikolowy oraz glukonolakton. Mgiełka wspomaga mikrokrążenie oraz naczynia krwionośne, szybko regeneruje, nawilża i chroni skórę.

Jak stosować zestaw Seborh?

• Szampon Seborh: Na zwilżone ciepłą wodą włosy nanieść i delikatnie wmasować szampon, aż do uzyskania piany. Pianę pozostawić na około 5 minut, a następnie dokładnie spłukać wodą. Czynność powtórzyć.

• Emulsja Seborh: Przy pomocy pompki równomiernie nanieść emulsję na suchą skórę głowy i pozostawić do wyschnięcia. Należy stosować co drugi dzień na noc.

• Płyn Seborh: Przy pomocy pompki równomiernie nanieść płyn na suchą skórę głowy i pozostawić do wyschnięcia. Należy stosować co drugi dzień na noc.

Płyn oraz emulsja pozostawione na noc, mają dłuższy kontakt z powierzchnią skóry, dlatego będą najskuteczniej oddziaływać na wszystkie charakterystyczne objawy ŁZS.

Wybierz profesjonalny zestaw Seborh i ciesz się zdrową kondycją naskórka!

Domowe sposoby na łojotokowe zapalenie skóry głowy

Istnieją również dodatkowe domowe metody na łojotokowe zapalenie skóry głowy, można je jednak używać doraźnie i nie zastąpią one głównego leczenia, ani właściwej pielęgnacji:

• Stosowanie zimno tłoczonych olejów roślinnych — jak na przykład: oliwa z oliwek, olej kokosowy, rycynowy, z czarnuszki czy lniany, najlepiej na włosy wykorzystywać w formie wcierki. Wystarczy wmasować dokładnie we włosy i skórę głowy, za pół godziny dokładnie zmyć szamponem. Dzięki temu łuski będą zmiękczone iłatwiejsza do usunięcia.

• Stosowanie naparów ziołowych — warto wykorzystać np.: rozmaryn, miętę, liść laurowy, mniszek lekarski, lukrecję, tatarak lub łopian. Przykładowo można zrobić herbatę rozmarynową, w tym celu 5 g suszonych liści rozmarynu trzeba zalać wrzątkiem i parzyć przez 5 minut. Po tym czasie można przecedzić napar i odstawić do ostygnięcia. Należy dokładnie umyć włosy przy użyciu szamponu, po czym dokładnie je opłukać. Na zakończenie skórę głowy powinno się polewać herbatą rozmarynową i owinąć włosy ręcznikiem w turban. Takie postępowanie pomaga w walce z łupieżem oraz łojotokiem, dodatkowo wzmacnia cebulki i łodygi, dzięki czemu mniej wypadają.

• Stosowanie płukanek przy pomocy octu jabłkowego — wystarczy połączyć 1⁄4 szklanki tego produktu z 450 ml wody i zaraz po umyciu włosów szamponem, zastosować otrzymaną w ten sposób mieszaninę. Warto wiedzieć, że płukanka reguluje łojotok, zmiękcza i nawilża skórę głowy oraz włosy (dodatkowo zamyka łuski łodygi), a także wyrównuje pH naskórka, co ważne niweluje odczucie świądu.

• Zioła do stosowania zewnętrznego (np. okłady) jak i wewnętrznego (do picia) — sprawdzą się takie gatunki jak: ziele krwawnika, kwiat nagietka, lawenda, mięta pieprzowa, fiołek trójbarwny czy rumianek lekarski. Okład z wybranych ziół sporządza się, zalewając je wodą, lecz w takich ilościach, by powstała gęsta papka. Następnie po ostygnięciu papki, zawija się ją w gazę. Tak przyrządzony okład kładzie się na głowę. Zioła pite czy wykorzystywane do okładów, działają przeciwłojotokowo, mają właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne.

• Wcierka z miodu — wystarczy rozcieńczyć surowy miód w proporcji 90% miodu oraz 10% ciepłej wody i dokładnie wymieszać do całkowitego rozpuszczenia się miodu. Po czym należy aplikować na skórę głowy. Mieszankę pozostawia się do wchłonięcia na około trzy godziny, a następnie dokładnie spłukuje. Regularne stosowanie tej wcierki  raz na tydzień, zmniejsza zaczerwienienie skóry i odczucie świądu.

• Kwas salicylowy w płynie w stężeniu do 5% — odgarniając włosy, przy pomocy nasączonego wacika powinno się wcierać kwas salicylowy w zmienioną chorobowo powierzchnię skóry głowy. Po upływie 1-2 godzin głowę należy umyć. Zabieg należy powtórzyć kilka razy w odstępach 3-4 dni. Salicylol działa łagodnie keratolitycznie, przeciwgrzybiczo i przeciwbakteryjnie.

Wpływ diety na łojotokowe zapalenie skóry głowy

Dieta to ważny czynnik wpływający na zmiany, towarzyszące łojotokowemu zapaleniu skóry. Zauważa się, że spożywając odpowiednie składniki, można skutecznie zmniejszyć intensywność objawów, a nawet długotrwale zahamować rozwój choroby. W tym celu dieta musi być bogata w witaminy ważne dla skóry. Warto zwrócić szczególną uwagę na owoce i warzywa, gdyż mają właściwości antyoksydacyjne, a więc zwalczają wolne rodniki, zatem pomagają oczyszczać organizm z toksyn.

W diecie na ŁZS powinien się znaleźć cynk, błonnik oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe — WKT najwięcej znajduje się w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Natomiast cynk warto szukać w zarodkach pszennych, orzechach, w nasionach i zielonych warzywach. Kolejnym istotnym składnikiem jest błonnik, obecny w otrębach, warzywach strączkowych i owocach. Co ważne cynk, wielonienasycone kwasy tłuszczowe i błonnik występują również w postaci suplementów, w celu szybszego przyswojenia. Dodatkowo istotna jest suplementacja witaminy D, jeżeli występują niedobory.

Nie można zapominać o nawodnieniu organizmu, dziennie konieczne jest nie mniej niż 2 litry wody. Ponadto można pić napar z pokrzywy, mięty, rumianku oraz zielonej herbaty. To sprawi, że skóra będzie optymalnie nawilżona.

Przy ŁZS dieta może się również okazać szkodliwa, zatem istnieje grupa produktów i składników, których trzeba się wystrzegać. Szczególnie źle na osoby wrażliwe będzie oddziaływał alkohol, ponieważ nasila produkcję sebum. Z diety należy wykluczyć także: gluten, produkty z barwnikami, z konserwantami czy z ulepszaczami smaku (składniki oznaczane na etykietach skrótem E), a także smażone potrawy, słodycze i słodkie gazowane napoje oraz potrawy takie jak instant.

Biorąc pod uwagę również wegetarian, którzy nie jedzą mięsa (w tym ryb i owoców morza) oraz wegan, którzy dodatkowo rezygnują ze spożywania produktów odzwierzęcych (jak mód czy nabiał), przy problemach z ŁZS powinni skontaktować się z dietetykiem. Specjalista pomoże takim osobom ustalić maksymalnie odpowiednią dietę, by nie dopuścić do pogłębienia się choroby.

Podsumowanie

Łojotokowe zapalenie to nawracająca choroba skóry, która wymaga odpowiedniego leczenia oraz pielęgnacji. Schorzenie oprócz skalpu może dotknąć również skóry twarzy, karku, klatki piersiowej oraz innych górnych partii ciała, bogatych w gruczoły łojowe. Jeśli jednak dermatoza jest odpowiednio prowadzona, latami może nie dawać o sobie znać. Warto wtedy mimo wszystko pamiętać o właściwej pielęgnacji skóry, przy pomocy wysokiej jakości dermokosmetyków z bogatym składem.

FAQ

1. Czy łojotokowe zapalenie skóry głowy może prowadzić do trwałego wypadania włosów?

   Łojotokowe zapalenie skóry głowy może powodować przejściowe wypadanie włosów z powodu osłabienia ich struktury. Nieleczony stan zapalny osłabia mieszki włosowe, co może prowadzić do trwałego wypadania. Odpowiednie leczenie i kontrola objawów zwykle pozwalają włosom odrosnąć i odzyskać kondycję.

2. Czy częste mycie głowy pogarsza objawy łojotokowego zapalenia skóry głowy?

   Częste mycie włosów agresywnymi szamponami może nasilać problemy skórne, wysuszając i podrażniając skórę głowy. Zaleca się stosowanie delikatnych kosmetyków specjalistycznych oraz mycie włosów w odpowiednich odstępach. Prawidłowa pielęgnacja skóry głowy pomaga złagodzić zmiany i utrzymać jej zdrowie.

3. Czy osoby z łojotokowym zapaleniem skóry głowy mogą udać się do fryzjera?

   Osoby z łojotokowym zapaleniem skóry głowy mogą korzystać z usług fryzjera, ale powinny poinformować go o swojej dolegliwości. Zaleca się stosowanie delikatnych kosmetyków i unikanie gorących narzędzi, które mogą zaostrzać objawy. Taka ostrożność pomaga zminimalizować ryzyko podrażnień skóry.

Bibliografia

1. Kostecka M., Kostecka J., Wpływ diety na wygląd skóry, Kosmetologia Estetyczna 4/2013 vol. 2, s.263-266.

2. Brzezińska-Wcisło L., Wcisło-Dziadecka D., Lis-Święty A., Trzmiel D.: Łupież i łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy-patogeneza, obraz kliniczny oraz aspekty terapeutyczne. Post Dermatol Alergol, 2: 59-64, 2007.

3. Baran E., Szepietowski J., Maleszka R. i in.: Łojotokowe zapalenie skóry i łupież: konsensus postępowania terapeutycznego. Wytyczne rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Dermatologiczne. Dermatol Klin, 8: 229-234, 2006.

4. Woźniak M., Nowicki R.: Rola grzybów Malassezia spp. w etiopatogenezie chorób skóry, Mikologia Lekarska, 2007.