Jaki szampon na łupież pstry wybrać?

Łupież pstry nie jest typowym łupieżem dotykającym skórę głowy. Ponieważ jego objawy lokalizują się przede wszystkim na ciele, w jego terapii oprócz szamponu przeciwłupieżowego potrzebne będą również inne preparaty (krem, wcierka) ze skutecznymi składnikami aktywnymi. W tym artykule wyjaśniamy, jak dobrać formę produktu do objawów, jak stosować preparaty, by ograniczać nawroty i jak odróżnić łupież pstry od zwykłego łupieżu i ŁZS. Ważne - przy zmianach rozległych, nawracających i niepewności co do diagnozy warto skonsultować się z dermatologiem.

Łupież pstry: co to jest i dlaczego wraca?

Łupież pstry nie jest groźną chorobą skóry, ale za to niezwykle uciążliwą. Powoduje u pacjentów dyskomfort estetyczny, a czasami również dokuczliwe swędzenie. Ponadto łupież pstry ma tendencję do nawrotów - szacuje się, że doświadcza ich aż 60-80% pacjentów. To sprawia, że oprócz samego leczenia łupieżu pstrego, konieczna staje się profilaktyka choroby.

Rola drożdżaków Malassezia 

Aby zrozumieć, dlaczego łupież pstry wraca, musimy zgłębić jego przyczyny. Za sprawcę choroby uważa się grzyby Malassezia, które naturalnie występują na skórze jako składnik mikroflory. Sama ich obecność nie jest problematyczna i nie powoduje żadnych objawów.

Zmiany skórne pojawiają się wtedy, gdy grzyby Malassezia namnożą się nadmiernie. Sprzyjają temu: łojotok, nadmierna potliwość, wysoka wilgotność powietrza, ciepły klimat, stres, spadek odporności, nieodpowiednia pielęgnacja skóry. W takich warunkach dochodzi do szybkiego namnożenia grzybów. Ich metabolity drażnią skórę, wywołując stan zapalny i objawy chorobowe.

Leczenie nie usuwa grzybów Malassezia całkowicie - nadal pewna ilość pozostaje na skórze jako jej naturalni lokatorzy. Gdy znów pojawiają się sprzyjające warunki, drożdżaki mogą namnożyć się ponownie, a wtedy objawy łupieżu pstrego wracają. 

Objawy łupieżu pstrego

W przypadku łupieżu pstrego objawy rzadko lokalizują się na owłosionej skórze głowy, a pojawiają na ciele - najczęściej na klatce piersiowej, plecach, karku i ramionach. Obejmują przede wszystkim plamy, które mogą przybierać różne odcienie brązu i różu, a po opalaniu stają się białe. Plamy są wyraźnie odgraniczone od reszty skóry i mogą się delikatnie łuszczyć. Czasami występuje także swędzenie skóry

Dlaczego kolor skóry wyrównuje się wolniej, niż ustępuje aktywne łuszczenie?

Po rozpoczęciu leczenia łuszczenie się skóry ustępuje stosunkowo szybko. Inaczej jest z plamami, które mogą utrzymywać się na powierzchni skóry tygodniami, a nawet miesiącami. Wynika to z tego, że grzyby Malassezia zaburzają produkcję melanocytów - komórek odpowiedzialnych za produkcję barwnika skóry (melaniny). Aby kolor skóry się wyrównał, musi zostać przywrócona prawidłowa produkcja barwnika oraz naskórek musi się odnowić. A do tego potrzebny jest czas. Dodatkowo miejsca zajęte wcześniej przez łupież nie opalają się równomiernie, co jeszcze bardziej uwidacznia różnice w kolorze skóry.

Skąd wiedzieć, że to łupież pstry, a nie klasyczny łupież albo ŁZS?

Grzyby odpowiedzialne za łupież pstry wywołują także inne choroby - łupież zwykły albo łojotokowe zapalenie skóry. Odróżnienie ich od siebie zazwyczaj nie jest trudne, występują bowiem istotne różnice w lokalizacji zmian i ich wyglądzie.

Łupież pstry rzadko jest widoczny na skórze głowy

Podstawą różnicą pomiędzy łupieżem pstrym a łupieżem zwykłym i ŁZS jest lokalizacja zmian. W łupieżu pstrym rzadko występują one na skórze głowy i najczęściej zajmują klatkę piersiową, plecy lub szyję. Z kolei w łupieżu zwykłym i łojotokowym zapaleniu skóry owłosiona skóra głowy jest głównym miejscem, w którym pojawiają się zmiany. W ŁZS mogą dodatkowo objąć brwi, skrzydełka nosa, okolice uszu i mostek.

Objawy łupieżu pstrego mają postać dobrze odgraniczonych od otaczającej skóry plam. W klasycznym łupieżu nie ma plam, ale są widoczne białe, suche płatki na włosach i skórze głowy. Łojotokowe zapalenie skóry objawia się natomiast żółtymi, tłustymi łuskami i łuszczącymi, rumieniowymi plamami na owłosionej skórze głowy.

Kiedy wskazana jest konsultacja z lekarzem?

Warto udać się do lekarza, jeśli nie mamy pewności czy to na pewno łupież pstry. A także wtedy, kiedy pojawiają się nietypowe objawy, np. sączenie. Ponadto konsultacja jest konieczna, gdy występuje nasilony stan zapalny, a sama pielęgnacja nie przynosi poprawy. 

Szampon, płyn, wcierka, pianka, żel pod prysznic: co wybrać w zależności od objawów?

Podstawą walki z łupieżem pstrym jest stosowanie odpowiednich preparatów przeciwgrzybiczych. W ich wyborze warto kierować się przede wszystkim miejscem zmian i ich nasileniem.

• Szampon leczniczy lub przeciwgrzybiczy może być podstawą pielęgnacji. Ten produkt nie tylko oczyszcza skórę głowy (grzyby Malassezia bytują też w tym obszarze), ale może być również stosowany na tułów i inne zmienione chorobowo miejsca. Ważne, by kosmetyk miał kontakt ze skórą przez 3-5 minut, zanim zostanie zmyty - to pozwoli mu skuteczniej działać.
• Płyn lub żel przeciwgrzybiczy to wygodne formy do stosowania na większe powierzchnie skóry, gdy jest dużo zmian na klatce piersiowej i plecach. Są łatwiejsze do rozprowadzenia i, co ważne, można łatwo kontrolować ich czas kontaktu ze skórą, zanim zostaną spłukane.
• Wcierka lub tonik do skóry głowy pomagają zwalczać łupież pstry na powierzchni skóry głowy. Mają dłuższy kontakt ze skórą niż klasyczny szampon.
• Krem lub emulsja punktowa sprawdzą się na pojedyncze ogniska na ciele jako forma do pozostawienia na skórze. Uwaga: kosmetyki bez spłukiwania mogą częściej drażnić, jeśli skóra jest podrażniona lub przesuszona.

Jak czytać skład szamponu na łupież pstry?

Czytając skład szamponu na łupież pstry, warto koncentrować się na najważniejszych grupach składników.

Składniki przeciwgrzybicze 

Warto przede wszystkim skupić się na składnikach aktywnych przeciw drożdżakom Malassezia, bo to one realnie walczą z przyczyną choroby. Oto przykłady składników, które skutecznie eliminują drożdżaki.

• Ketokonazol - jest to klasyczny składnik przeciwgrzybiczy stosowany w preparatach na łupież pstry. Hamuje syntezę ergosterolu, co skutkuje wzrostem przepuszczalności błony komórkowej i śmiercią komórek grzybów. 
• Siarczek selenu - często spotykany w preparatach leczniczych. Ogranicza namnażanie się grzybów Malassezia i normalizuje tempo odnowy naskórka, zmniejszając łuszczenie.
• Pochodne azoli (np. klimbazol) - dodawane do kosmetyków i dermokosmetyków projektowanych pod kontrolę drożdżaków na skórze.
• Cyklopiroks i cyklopiroksolamina - wykazują szerokie działanie przeciwgrzybicze. Uszkadzają struktury komórkowe grzybów, prowadząc do ich obumierania. Sprawdzają się zarówno w leczeniu aktywnych zmian, jak i w kuracjach podtrzymujących.
• Pirokton olaminy - hamuje wzrost Malassezia oraz działa przeciwłojotokowo. Jest dobrze tolerowany przez skórę i nie zaburza bariery naskórkowej, ale działa słabiej od ketokonazolu i innych substancji przeciwgrzybiczych. Dlatego najlepiej sprawdza się w łagodnych postaciach choroby i w kuracjach podtrzymujących.

Baza myjąca i składniki wspierające komfort skóry

Warto również zwrócić uwagę na substancje myjące, składniki łagodzące i dodatki zapachowe, które zastosowano w szamponie. 

Rodzaj substancji myjących ma znaczenie, ponieważ agresywnie oczyszczające detergenty (np. SLS, SLES) zaburzają równowagę skóry i podnoszą jej wrażliwość. W efekcie mogą pogarszać tolerancję kuracji środkami przeciwgrzybiczymi i sprawiać, że skóra będzie reagować podrażnieniem, pieczeniem i uczuciem ściągnięcia. Lepiej więc wybierać szampony z łagodniejszymi środkami myjącymi.

Ważną rolę wspierającą pełnią składniki łagodzące i nawilżające w szamponie. Poprawiają one funkcjonowanie bariery naskórkowej i zwiększają tolerancję składników przeciwgrzybiczych, dzięki czemu stosowanie szamponu staje się bardziej komfortowe. Przykładami takich składników są: pantenol, gliceryna, betaina, alantoina, niacynamid, witamina E, glinka biała Montmorillonite.

Uważać należy na substancje zapachowe i olejki eteryczne, ponieważ skóra z łupieżem pstrym często jest wrażliwsza i skłonna do podrażnień. Dodatki zapachowe mogą pogorszyć jej stan, dlatego do kosmetyków mocno perfumowanych warto podchodzić ostrożnie. 

Jak stosować szampon na łupież pstry, żeby miał sens?

To, w jaki sposób stosujemy szampon na łupież pstry również ma znaczenie. O czym warto pamiętać?

Czas kontaktu ze skórą

Aby szampon na łupież pstry zadziałał, musi mieć kontakt ze skórą przez odpowiedni czas. Samo nałożenie i spłukanie nie wystarcza. Produkt powinien pozostać na skórze przez co najmniej 3-5 minut, żeby jego aktywne składniki przeciwgrzybicze mogły skutecznie zahamować rozwój drożdżaków Malassezia.

Schemat kuracji i profilaktyki nawrotów

Kluczem do pozbycia się łupieżu pstrego jest regularność. Zazwyczaj preparaty przeciwłupieżowe i produkty lecznicze stosowane są przez 1-2 tygodnie. Dokładny czas i częstotliwość stosowania określa lekarz (bądź producent środków na łupież pstry bez recepty). Następnie wprowadzana jest pielęgnacja podtrzymująca, polegająca na stosowaniu preparatów na łupież pstry raz w tygodniu przez okres 2-3 miesięcy.

Najczęstsze błędy

Oto powszechne błędy, które utrudniają poprawę stanu skóry:

• zbyt szybkie przerwanie kuracji - prowadzi do szybkiego namnożenia się drożdżaków z rodzaju Malassezia i nawrotu,
• za rzadkie stosowanie szamponu - wskutek tego grzyb nadal się rozwija i nie ma poprawy,
• brak kontynuacji - wiele osób przestaje stosować szampon po kilku lub kilkunastu dniach, a bez pielęgnacji podtrzymującej problem często powraca,
• zbyt agresywne odtłuszczanie - może to nie tylko spowodować podrażnienia skóry, ale też pobudzić pracę gruczołów łojowych,
• nieregularność - sięganie po szampon tylko od czasu do czasu nie wystarczy, by grzyb Malassezia został wyeliminowany.

Kiedy sama pielęgnacja to za mało?

Istnieją przypadki, w których sama pielęgnacja przestaje wystarczać. Wiele zależy już od samego stopnia zaawansowania choroby. Inne podejście będzie potrzebne przy nasilonym świądzie i stanie zapalnym oraz przy rozległych zmianach. A także gdy mimo prawidłowej kuracji miejscowej nie ma poprawy lub zmiany szybko nawracają. Przy wątpliwościach co do diagnozy lepiej nie stosować żadnych środków na własną rękę. 

W takich przypadkach o diagnozie i leczeniu powinien zadecydować lekarz, dlatego konieczna jest konsultacja. Specjalista z szerokiego wyboru leków na łupież pstry przepisze te, które będą najwłaściwsze dla danego pacjenta. Nie zawsze stosowanie maści wystarcza - u niektórych pacjentów poprawa następuje dopiero po tabletkach na łupież pstry.

Jak ograniczać nawroty łupieżu pstrego na co dzień?

W profilaktyce łupieżu pstrego warto postawić na kompleksowe działanie. 

Poznanie wyzwalaczy

Rozwojowi łupieżu pstrego sprzyja zwłaszcza wilgotna skóra i pot. Dlatego aktywność sportowa, obcisłe ubrania ze sztucznych materiałów oraz wysoka temperatura latem mogą powodować nawroty.

Paradoksalnie problem może zwiększać klimatyzacja. Chociaż chłodzi skórę i pomaga utrzymać ją suchą, to może zaburzać barierę ochronną i skład mikroflory, zwiększając ryzyko nawrotu zmian.

Działania zaradcze

Podstawą jest dbanie o higienę i utrzymywanie suchej skóry. Po treningu zawsze należy wziąć prysznic lub kąpiel, po czym dokładnie osuszyć skórę miękkim ręcznikiem. Warto także nosić przewiewną odzież z naturalnych tkanin.

Ponadto należy unikać stosowania ciężkich olejów, ponieważ działają na skórze jak nadmiar sebum, dostarczając pożywki dla Malassezia.

Profilaktyczne używanie szamponu

Przy skłonności do nawrotów i w okresie letnim ryzyko ponownego zachorowania można zmniejszać, stosując raz lub dwa razy w miesiącu szampon z ketokonazolem lub siarczkiem selenu. Pomaga to kontrolować ilość drożdżaków na skórze.

Gdzie szukać szamponów i preparatów na łupież pstry?

Skuteczne produkty bez recepty znajdziesz w tej kategorii: preparaty na łupież pstry.
To jest miejsce na link do kategorii (nie dodawaj linków, ja dodam), w której znajduje się Pityver.

FAQ

1. Czy łupież pstry to grzybica i czy jest zaraźliwy?
   
   Tak, łupież pstry zalicza się do powierzchniowych grzybic skóry. Mimo to nie jest bardzo zakaźny. Przypadki zarażenia się nim zdarzają się bardzo rzadko, bowiem grzyby Malassezia naturalnie występują na skórze większości ludzi.

2. Ile czasu potrzeba, żeby plamy zniknęły?
   
   Leczenie eliminuje drożdżaki, jednak plamy nie znikają od razu. Wyrównanie koloru następuje stopniowo i najczęściej zajmuje 1-2 miesiące. U niektórych osób trwa to dłużej, do 3 miesięcy. Opalanie skóry powoduje, że jaśniejsze plamy stają się jeszcze bardziej widoczne.

3. Czy szampon na łupież pstry można stosować na tułów i plecy?
   
   Tak, szampony na łupież pstry można i zaleca się stosować na zmienione chorobowo miejsca, czyli najczęściej tułów i plecy. Po naniesieniu na skórę należy pozostawić preparat na około 5 minut, a następnie spłukać.

4. Co wybrać: szampon czy płyn do ciała, gdy zmian jest dużo?
   
   Gdy zmian jest dużo, lepszym wyborem może być płyn do ciała. Taki preparat jest opracowany pod kątem skóry ciała i łatwiej go rozprowadzić na większej powierzchni niż szampon. Ponadto można łatwiej kontrolować czas jego kontaktu ze skórą.

5. Dlaczego łupież pstry wraca latem?
   
   Latem panują warunki, które sprzyjają namnażaniu się drożdżaków Malassezia na skórze. Wysoka temperatura i wysoka wilgotność powietrza powodują wzmożone pocenie się, a wilgotna skóra stwarza idealne środowisko dla rozwoju drożdżaków.

6. Czy mogę stosować produkt profilaktycznie, jeśli mam nawroty?
   
   Tak, osobom z nawrotami łupieżu pstrego często zaleca się stosowanie produktów przeciwgrzybiczych profilaktycznie. Oznacza to sięganie po szampon lub inny produkt kilka razy w miesiącu, szczególnie w okresach największego ryzyka - np. latem.

7. Co zrobić, gdy skóra szczypie po preparacie?
   
   Jeśli skóra szczypie po preparacie, należy go dokładnie spłukać i nałożyć lekki emolient, który złagodzi dyskomfort i odbuduje barierę skóry. Można próbować użyć preparatu ponownie, ale należy skrócić czas kontaktu ze skórą lub zmniejszyć częstość stosowania. Jeśli jednak szczypanie znowu się pojawia i jest silne, należy odstawić preparat i poradzić się lekarza.

8. Czy łupież pstry może dotyczyć samej skóry głowy?
   
   Tak, chociaż znacznie częściej zmiany na skórze głowy współwystępują ze zmianami na ciele. Samodzielnie występujący łupież pstry na głowie przypomina zwykły łupież lub łojotokowe zapalenie skóry, co utrudnia rozpoznanie.